Türkiye, 31 Mart 2024 yerel seçimleriyle zorlu bir demokratik maratonu tamamladı. Postmodern bir analiz açısından, sabit ve değişmez sanılan siyasi eğilimlerdeki çatlaklar, toplumsal yapının aslında ne kadar dinamik olduğunu gösteriyor.
Yatay iletişim ve "temas kültürü"
Odabaşı'nın değerlendirmesine göre, parti bürokrasisinin hiyerarşik yapısı yerine seçmenle doğrudan kurulan yatay ilişkiler öne çıktı — "temas kültürü" olarak adlandırılabilecek bu yaklaşım, hem rahatsızlıkları hem çözüm önerilerini seçmene ulaştırmanın etkili bir yolu oldu. Seçim kampanyalarında parti isim ve logosunun bilinçli olarak geri planda tutulup adayların kişisel özelliklerinin öne çıkarılması, bu stratejinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
"Üç Türkiye" metaforu ve ekonomik veriler
Zülfü Livaneli'nin "Kırmızı-Sarı-Mor" bölgesel metaforuna ve Bekir Ağırdır'ın sanayileşme düzeyine göre bölgesel tipolojisine (sanayileşmiş kıyı bölgeleri, kısmen sanayileşmiş İç Anadolu-Karadeniz, sanayileşmenin yeni başladığı Doğu-Güneydoğu Anadolu) atıfla, Odabaşı seçim sonuçlarını bölgesel ekonomik farklılıklarla ilişkilendiriyor. Aktardığı veriler: CHP'nin kazandığı bölgeler Türkiye nüfusunun %60'ını barındırıyor; ekonomik gücün %80'i, ihracatın %80'i ve mevduat/tasarrufların %86,5'i bu illerde toplanmış durumda; bu illerin GSYH'ye katkısı %77,7 seviyesinde ve kişi başına düşen milli gelir ortalaması 9.588 dolar.
"Sandık küskünlüğü" ve seçmen davranışı
Oy kullanmaktan kaçınan yaklaşık 15 milyon seçmenin tutumunun belirleyici olduğunu belirten Odabaşı, ekonomik refah kaybına duyulan tepkinin özellikle emekliler arasında muhalefete yönelimi güçlendirdiğini, mevcut konfor alanını kaybetme korkusunun seçmen davranışında belirgin bir değişim yarattığını değerlendiriyor. Post-materyalist değerlerin öne çıktığını, seçmenlerin gelir eşitsizliğinin ötesinde kültür ve sanat alanında da yaşam kalitesi arayışında olduğunu, bu süreçte gençlerin ve kadınların öncü rol oynadığını vurguluyor.
Dijitalleşme ve kuşak değişimi
İnternetin yaygınlaşmasıyla çok seslilik ve çeşitliliğin öne çıktığını, ana akım medyanın yerini dijital mecralara bıraktığını belirten Odabaşı, genç seçmenlerin statükoya ve hiyerarşiye mesafeli, geleneksel medyadan daha az etkilenen, geleceği önemseyen bir profil sergilediğini aktarıyor. Türkiye'de toplam seçmenin yaklaşık %20'sini oluşturan yaşlı seçmen kitlesinin sayısal olarak azalmakta olduğunu, bunun gelecekteki seçimlerde kuşaklar arası dengeyi değiştireceğini öngörüyor.
Sonuç: postmodern siyaset projesi
Odabaşı'ya göre seçim sonuçları, katı ideolojik kutuplaşmaların (merkez-çevre, Doğu-Batı, gelenekçi-modernist gibi) yerini çok renkli, çok kültürlü ve akışkan bir postmodern siyasi yapıya bıraktığının göstergesi. Bu yeni denge; seküler yaşam biçimi, dini kimlik ve etnik köken temelli oy verme davranışlarının iç içe geçtiği üçlü bir postmodern yapıyı yansıtıyor.
