Kurumun içinde bir şey olmuş, birkaç saat içinde dışarıda konuşulacak. Soru hep aynı: “Kısa bir metin hazırlayabilir misin?”
Metin hazır olur. Eskiden kırk dakika sürerdi, şimdi iki dakika. Bugün o metni kurumdaki herkes hazırlayabilir.
Basın bülteni, duyuru, üç dilde çeviri, sunum notu. Yıllarca zamanın çoğunu harcayan işler son iki yılda bir anda ucuzladı. Taslak, tasnif, format, versiyon takibi artık dakikalar sürüyor. Hepsinin ortak yanı şu: Karar verildikten sonra devreye giriyorlar.
Karar başka bir iş
Karar ise başka bir iş. Kimin önce duyması gerektiğini bilmek, hangi cümlenin kimde ne bırakacağını görmek, söylemenin bedelini söylemeden önce hesaplamak. Bazen de hiç söylememeye karar vermek.
Üretim ucuzladıkça kurumlar daha çok konuşuyor, dilleri de birbirine benziyor. Model ortalamayı öğrenir, ürettiği de ortalamadır.
Bu cümleler yapay zekadan önce de vardı. Fark şu: Artık bedavalar ve sonları yok. Oysa bir kurumu diğerinden ayıran şey ne kadar iyi yazdığı değil, ne söylediği.
Sayılamayan iş
Bir iletişim biriminin ürettiği metin sayılabilir, sunum sayılabilir, gönderi sayılabilir. Tartılamayan şey kurulmayan cümleler. Üç yıldır çıkmayan haber, zamanında yapılan tek telefon, doğru kişiye önceden verilen bilgi. Mesleğin bir yarısı olmayan şeylerden oluşur. Sayılabilen yarısı otomatikleşince yönetimin yanılgıya düşmesi kolaylaşıyor: İş bitmiş gibi görünüyor.
Cuma akşamki telefona dönelim. Diyelim ki genel müdür ayrılıyor, haber pazartesi duyurulacak. Metin iki dakikada hazır. Ama ortada bir değil, dört metin var.
Tek haber, dört karar
Çalışan
Bu haberi “Bize ne olacak?” diye okur. Ona giden metinde vedadan önce yerine kimin geleceği, ekiplerin nasıl devam edeceği yazar.
Müşteri
Tek bir şeyi merak eder: Muhatabım değişiyor mu?
Yatırımcı
Devrin planlı olup olmadığına bakar. Ona teşekkür değil, tarih ve isim gerekir.
Basın
En doğru karar belki de hiç açıklama yapmamak. Sektör siteleri haberi zaten verecek. Kurum bir de kendisi konuşursa sıradan bir görev değişikliğini büyütmüş olur.
Aynı haberin dört hali. Dördü birbirinin çevirisi değil, dördü ayrı karar.
Asıl iş ise bu metinlerin hiçbirinde görünmez. Genel müdürün kendi ekibi haberi e-postadan değil, pazartesi sabahı dokuzda onun odasında, ondan duyar. Haberin önce o odada verilmesi gerektiğini söyleyen iletişimcidir. Bu karar hiçbir raporda yer almaz.
Bugün bu dört kararı kimse vermeden de dört metin çıkabiliyor. O zaman ortada kararı veren biri yok. Üzerinde düşünülmüş, karar verilmiş gibi görünen bir metin var.
Kim imzalıyor
Kurumsal metnin altında isim olmaz. Kurum imzalar: bir logo, “Yönetim” ya da sadece kurumun adı. Yani imza dediğim şey bir mecaz. Soru şu: Metin çıkmadan önce kurumun içinde biri “Bunun arkasındayım” dedi mi?
Eskiden bu soru kendiliğinden gelirdi. Metni yazmak zaman alırdı, o arada biri mutlaka “Bunu kim onayladı?” derdi. Taslak masadan masaya giderken birileri onu üstlenmeyi kabul ederdi. Kağıtta görünmeyen bir imzaydı bu. Şimdi metin sorudan önce geliyor. Hazır, düzgün, yayına uygun.
Metin bedavalaştı, imza bedavalaşmadı. Bir kurumun söylediği şeyin arkasında duran biri yoksa ortada iletişim sorunu değil, sorumluluk sorunu vardır. Sorumluyu saklayan araç değil, aracın arkasına saklanan kurum.
Yapay zeka kurumsal iletişimi bitirmiyor. Mesleğin hangi kısmının zanaat, hangi kısmının rutin olduğunu ortaya çıkarıyor.