Bir markanın, hele ki 3 trilyon dolar değer biçilen bir markanın adı ve logosu çok değerlidir. Görsel ya da işitsel benzerinin kullanımı için bile açılan birçok dava var. Bu yazının konusu olan olayda ise, açıkça beyan edilerek yapılan bir marka ve logo kullanımı ihlaline şu ana kadar göz yumuldu. Biz de nedenini merak ettik ve inceledik.
Voscreen: Eğitimde fırsat eşitliği hedefiyle çıkan bir uygulama
Voscreen, kısa video klipler aracılığıyla İngilizce dil becerilerini geliştirmeye yardımcı olan bir uygulama. Wharton Business School'un düzenlediği Reimagine Education 2016'da "En İyi Eğitim Uygulaması" kategorisinde Bronz ödüle layık görülmüş, ücretsiz yayınlanmış ve hâlâ 7 milyonu aşkın kullanıcısı var. Uygulama App Store listelerinde üst sıralara çıktığında, bir Çinli şirket iş fikrini, iş modelini ve hatta uygulamanın adını ve logosunu kopyaladı. Kopya uygulama App Store dahil altı platformda yayına girdi ve 18 ay boyunca kaldı — yalnızca Huawei'de 600 bin indirime ulaştı.
Voscreen ekibi, bu kopyadan Fethiye'ye tatile gelen Çinli bir grup gençle tesadüfen sohbet ederken haberdar oldu. Şikâyetçi oldular; Çin ticari ataşesi ve Apple Türkiye ülke müdürüyle görüşmeler sonunda Çinli şirkete ulaşıldı. Şirket suçunu kabul etti, kopya uygulamayı kendi rızasıyla tüm mağazalardan kaldırdı ve cezaları ödemeyi kabul etti.
Asıl soru: Apple neden denetlemiyor?
Voscreen kurucusu Deniz Dündar'ın Apple ile yazışmalarında sorduğu soru şuydu: "Apple gibi fikri mülkiyet haklarına değer verdiğini iddia eden bir teknoloji devi, birebir kopyalanmış bir taklit ürünün App Store'da listelenmesine nasıl izin veriyor? Bu konuda bir denetleme yapmadığı gibi, yüksek bir oranda (%30) komisyon almaya devam ediyorsunuz."
Dündar'ın anlatımıyla: "Çinli şirketler bu yasa dışı uygulamayı 40 yıldır yapıyor. Önce bir markayı çalıyorlar, bundan kâr elde ediyorlar, sonra 'Ah, özür dileriz' diyorlar ve yasa dışı kazandıkları büyük paralarla adını ve tasarımını başka bir şeye değiştiriyorlar. Kimse kimsenin fikri mülkiyetini çalmasın diye, Apple'ın düzenlemelerini değiştirmesini ve çok daha katı hale getirmesini istiyoruz."
Dava açmanın imkânsızlığı
Dündar, Apple'la muhatap olabilmek için her yolu denedi — mail, hukuki yollar, Amerika'daki genel merkeze gitmek dahil. "Onlarca farklı avukatla görüştüm. Hepsinin Apple için çalıştığı ortaya çıktı. Çıkar çatışması endişesi nedeniyle davayı almayı reddettiler. Son görüşülen avukat Apple için çalışmıyordu ama sırf yasal prosedürleri başlatmak için 100 bin doların üzerinde bir bedel talep etti."
Sonunda dava açmanın anlamsız olduğu sonucuna vardı: "Bu aşamada dava açmak, Apple'ın sergilediği tutumu yok saymak ve ödüllendirmek anlamına gelir diye düşündüm. Dava açarsam kesinlikle kaybederim — çünkü Apple, devam eden bir dava konusuyla ilgili haber yasağı prensibine dayanarak tüm soruları geçiştireceği bir kalkana kavuşacaktı."
Dündar'ın anlatımına göre Apple'ın bu konudaki tutumundaki en sorunlu yan, şirketin adı ve logosu bozulmadan orijinalin bariz bir kopyası olan sahte bir uygulamadan App Store'daki her satıştan aldığı %30'luk komisyon üzerinden aktif olarak para kazanmaya devam etmesiydi.
