Kırk yaş üstü nesil için yapay zeka bilim kurgu filmlerinde tanışılan uzak bir gelecekti. Bugün geldiğimiz noktada lise öğrencileri ödevlerini ChatGPT'ye yazdırıyor, öğretmenler de bunu yakalamak için ChatGPT kullanıyor. Bu röportajı yapmadan önce ChatGPT'yi tanımak için vakit geçirdim; görüşümü tek cümleyle özetlersem: "Karşımızdaki, seviye olarak, Turist Ömer'in Kompiter'i" — düz mantıkla çalışan, pozitif bilimlerde mükemmel ama sosyal bilimlerde sınıfta kalan, yönlendirilebilir bir sistem.
"Ben bir araç olarak tasarlandım"
ChatGPT-4'e bilim kurgu filmlerindeki yapay zeka temsilleriyle kendi pozisyonu arasındaki farkı sorduğumda: "Filmlerdeki temsiller, insanların teknolojiye yönelik kaygılarını yansıtmak için abartılı tasarlanmıştır. Ben ve diğer yapay zeka sistemleri, insanlar tarafından önceden belirlenmiş amaçlar doğrultusunda çalışırız. İnsanlar gibi öz bilinçli, duygusal veya düşünce süreçlerine sahip değilim" cevabını verdi.
Belirsizlik karşısında nasıl karar veriyor?
Uzayın genişlemesi/daralması gibi kanıtlanmamış iki teori arasında seçim yapması istendiğinde, deneysel kanıtlara, uzman görüşlerine ve teorik uyuma göre karar verdiğini, net bir karar verilemediğinde belirsizliği açıkça ifade ettiğini söyledi.
İnsan zekâsı ile yapay zekâ arasındaki 10 fark
ChatGPT'nin sıraladığı en önemliden en önemsize farklar: öz bilinç, duygular, genel zekâ, yaratıcılık, öğrenme biçimi, sosyal beceriler, etik ve değerler, fiziksel varlık, yaşam süreci, hafıza ve unutma. Yapay zekânın hiçbirinde insan seviyesine ulaşamadığını kendisi kabul ediyor.
Doğru sorunca, yanlış bilgi yayma yol haritası da veriyor
Doğrudan sorulduğunda etik olmadığını söylese de, doğru şekilde yönlendirilince ChatGPT sosyal medyada yanlış bilginin nasıl yayılabileceğine dair ayrıntılı bir teknik döküm verdi: kanaat önderleri, bot hesaplar, reklam kampanyaları, algoritmik yankı odaları. 2016 Amerikan seçimlerine Rus troll ve bot müdahalesinin istihbarat raporlarıyla doğrulandığını, teorik olarak benzer bir kampanyanın finansman, strateji, içerik üretimi, sosyal medya yönetimi ve teknoloji kaynağı gerektirdiğini — binlerce, hatta on binlerce sahte hesapla yürütülebileceğini detaylandırdı. Bu, ChatGPT'nin bariz gerçeklerde insan aklının nasıl manipüle edilebileceğini görmek için bir tür turnusol kağıdı olarak kullanılabileceğini gösteriyor.
Deprem tahminleri: teorik model, gerçeğin gölgesinde kaldı
23 Mart 2023'te, 6 Şubat depremlerinin ardından ChatGPT'ye geçmiş büyük depremlerle orantı kurarak bir ölü sayısı tahmini yaptırdım; toplamda 19.000-40.000 arası bir aralık verdi. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın raporuyla karşılaştırdığımda gerçek rakamın bu tahminden çok daha yüksek çıktığının nedenlerini sorduğumda; yapı kalitesi, zemin koşulları, nüfus yoğunluğu, depremin saati, kurtarma faaliyetlerinin hızı, altyapı kesintileri ve toplumun deprem bilinç eksikliğini sıraladı.
Sosyopolitik analiz de yapabiliyor
Türkiye'de deprem önlemlerinin neden yeterince uygulanmadığını sorduğumda ChatGPT; kaynak yetersizliği, denetim eksikliği, bürokratik engeller, siyasi öncelikler ve partizanlık, düşük toplumsal bilinç, sivil toplumun sınırlı etkinliği, kurumlar arası koordinasyon sorunları, ekonomik kısıtlar ve kültürel faktörleri sıraladı — bir sosyal bilimciden beklenecek türden çok boyutlu bir cevap.
Sonuç
Bu röportaj, aynı soruları farklı sorduğunuzda farklı cevaplar alabileceğinizi de gösterdi — ChatGPT'yi "nasıl eğittiğiniz" çok önemli. Doğru eğittiğiniz takdirde her şey mümkün. Peki "doğru" nedir?
