Prof. Dr. Ali Atıf Bir, salgın haberlerinin sadece bilgilendirmediğini, insanların ruh halini ve hatta fiziksel sağlığını da etkilediğini; Türkiye'deki medyanın bu krizi nasıl yönettiğini araştırma verileriyle inceliyor.
Bir, belirsizliğin hâkim olduğu böyle dönemlerde halkın medyaya yönelmesinin son derece doğal olduğunu, çünkü insanın risk değerlendirmesi için güvenilir kaynak aradığını yazıyor. Ancak araştırmalar (Garfin, Thomson ve Holman, 2018) salgın haberleriyle stresin ağırlaştırılmasının, bir süre sonra insanların fiziksel ve zihinsel sağlığına zarar verebildiğini gösteriyor. 2017'de ABD'de 3.447 kişiyle yapılan bir araştırma, aşırı medya haberlerinin Amerikalılarda gerçek oranın üzerinde bir ebola endişesi yarattığını; başka çalışmalar ise hiçbir semptomu olmayan insanların bile korku yüzünden acil servislere başvurduğunu ortaya koymuş.
Karar bilimi araştırmalarına göre gerçekler doğru ve etkili şekilde ifade edildiğinde insanlar isabetli bir risk algısına sahip oluyor. Ama bilgi belirsiz kaldığında ya da yanlış/eksik aktarıldığında, tehdit olduğundan daha ağır algılanabiliyor — kuş gribi ve terör krizlerinde de benzer bir "kontrolü kaybetme" hissinin büyük stres kaynağı olduğu görülmüştü. Bugün bu belirsizliğin beslediği söylenti, sosyal medya ve WhatsApp grupları üzerinden katlanarak yayılıyor.
Bir'in Türkiye medyasına dair gözlemi eleştirel: koronavirüs kısıtlamaları nedeniyle geleneksel medyanın haber kıtlığı yaşadığını, bunun yerine doğruluğu şüpheli sosyal medya paylaşımlarını haber diye sunduğunu belirtiyor. 1990'larda Hürriyet gazetesinin istihdam ettiği tıp editörü pozisyonunun 2000'lerin ortasında kaldırılmış olmasını, Türkiye medyasında bilimsel araştırmaları doğru yorumlayacak yetişmiş bilim gazetecisi eksikliğinin bir kanıtı olarak gösteriyor. İpsos'un tekrarlayan telefon anketlerinden alınan verilere göre halkın virüse yakalanma endişesi haftalar içinde belirgin şekilde arttı; temassız ödeme kullanımının beş kat artması da tüketici davranışındaki değişimin somut bir göstergesi. Bir'e göre medyanın önceliği duyguları sömürmeden, gerçek zamanlı ve doğru bilgi vermek olmalı — güvenilir uzmanı seçmek ve halkı sosyal medyanın yanıltıcılığına karşı uyarmak da bu sorumluluğun parçası.
