Prof. Dr. Ekrem Sezik, 2020'de Trump çevresinin zehirli zakkum bitkisini Covid-19 tedavisi olarak öne sürmesiyle, 1988'de Türkiye'de Turgut Özal döneminde yaşanan neredeyse aynı zakkum-kanser hikayesi arasındaki çarpıcı benzerliği, olayın bizzat içinde yer almış bir bilim insanı olarak anlatıyor.
2020: Trump ve oleandrin
Teksas merkezli Phoenix Biotechnology şirketi, zakkum bitkisinden elde edilen zehirli madde oleandrinin koronavirüs replikasyonunu yavaşlattığını öne sürerek FDA'den takviye gıda veya ilaç onayı istedi — bu iddia hiçbir bilimsel dergide değil, şirketin kendi web sitesinde yayımlandı. Ağustos 2020'de Beyaz Saray'daki bir Covid-19 toplantısına, komisyonla ilgisi olmayan şirket CEO'su Andrew Whitney ve Trump'ın yakın destekçisi Mike Lindell (MyPillow'un sahibi) katıldı; Axios haber portalına göre Trump, FDA'in oleandrini onaylamasına istekli olduğunu ifade etti. CNN'de Anderson Cooper'ın Lindell'i "uyduruk ilaç satıcısı" olarak nitelediği görüşme büyük yankı uyandırdı. FDA başvuruyu reddetti; ABD Ordusu Tıp Merkezi de oleandrin üzerine yaptığı ön çalışmaları yetersiz bulup durdurduğunu açıkladı.
1988: Türkiye'de zakkum-kanser gündemi
Sezik, tam 32 yıl önce yaşanan hemen hemen aynı senaryoyu anlatıyor: Dr. Ziya Özel'in 1966'dan beri zakkum ekstresini (NO) kanser tedavisinde kullandığını iddia etmesi, 10 Şubat 1988'de TRT'de yapılan tartışmalı bir açık oturumla gündeme oturdu — tam da hükümetin bir bakanının yolsuzluk skandalı ve pahalılık tartışmalarının yaşandığı bir dönemde. Sağlık Bakanı Bülent Akarcalı'nın kurduğu 8 kişilik bilimsel komisyonda bizzat yer alan Sezik, oylamanın 4'e 4 eşit çıktığını ve Akarcalı'nın "Hocalarım, ben bunu kamuoyuna nasıl açıklarım?" dediğini hatırlıyor. İkinci bir komisyon NO'nun bilimsel yöntemlerle denenmesine karar verse de, Dr. Özel araştırma ekibine dahil edilmeyi şart koşunca proje asla hayata geçmedi. Sezik, 1988'deki TRT yayınından sonra iki kanser hastasının zakkum yaprağı kaynatıp içerek öldüğünü de not düşüyor.
Sezik'in vardığı sonuç, bilimsel yöntemle test edilmemiş bir maddenin "tedavi eder" diye pazarlanmasının hem 1988 Türkiye'sinde hem 2020 Amerika'sında aynı zehirli bitki üzerinden, siyasi gündem değiştirme ya da ticari çıkar amacıyla tekrarlandığı: "Bilime siyasetçiler, onların siyasi yatırımları ve bilime önem vermeyen iş adamları karışınca neler oluyor? Zakkum, önce Türkiye'de şimdi Amerika'da bunun tipik bir örneği."
