Stratejist Dr. Yılmaz Argüden, koronavirüsle mücadelede hem sağlık hem ekonomi açısından radikal bir fikir ortaya atıyor: dünyayı bir aylığına tamamen durdurmak.
Argüden, salgının bu denli hızlı yayılmasının arkasında dört yapısal sorun görüyor: küresel değer zincirlerinin karşılıklı bağımlılığı, ekonomiyi durdurmanın yarattığı momentum kaybı, biriken yükümlülüklerin nasıl karşılanacağı belirsizliği ve artan güvensizlik nedeniyle ekonomik aktörlerin yükselen risk primleri. Bu dört sorunu aynı anda çözebilecek bir öneri sunuyor: bir ay boyunca sadece temel fiziksel ihtiyaçların (yemek, barınma, hijyen, sağlık) karşılanması, bunun dışındaki tüm ekonomik faaliyetin — gelir, gider, kira, faiz, kredi yükümlülükleri dahil — dondurulması.
Öneriye göre vatandaşlar ve işletmeler bu bir aylık süre boyunca tüm kazanç ve giderlerinden muaf tutulacak, gerekli maliyetler devlet tarafından karşılanacak, gerekirse para basılarak oluşan maliyet daha sonra enflasyon yoluyla topluma yayılacak. Kritik altyapı (su, elektrik, enerji, iletişim, lojistik) çalışmaya devam ederken, güvenlik, gıda ve sağlık dışındaki tüm insan hareketliliği asgariye indirilecek. Argüden, Türkiye özelinde hesaplama da yapıyor: hane halkının bir aylık temel gıda harcamaları yaklaşık 6,5 milyar dolar, buna su-elektrik-gaz-sağlık eklendiğinde toplam maliyet 10-12 milyar dolar civarında — ona göre bu, belirsizliğin yaratacağı toplumsal maliyetten çok daha kontrollü bir bedel.
Argüden'e göre böyle bir kararın küresel ölçekte, ortak bir uzlaşmayla alınması gerekiyor; aksi halde her ülke kendi çıkarını gözeterek hareket eder ve sorun daha da büyür. Birleşmiş Milletler'in, veto yetkisine sahip ülkelerin bu süreçte haklarından feragat etmesiyle gerçek bir küresel uzlaşma platformuna dönüşüp dönüşemeyeceğini soruyor. Yazısını umutla bitiriyor: "İnsanlık 'Ümit' ve 'Güven'i kaybetmezse bu felaketin de üstesinden gelecek."
