Harun Akkoyun, pandemide "kahraman" ilan edilen moto kuryelerin gerçek çalışma koşullarını, 12 yıllık kurye Hüseyin Kocadağ ile yaptığı samimi röportajda gözler önüne seriyor.
Trakya Üniversitesi Elektronik Teknikerliği mezunu olan ama 12 yıldır moto kuryelik yapan Kocadağ, mesleğin eski dönemindeki güvencesizliği anlatıyor: sigortasız çalışma, 24 saat aralıksız vardiyalar (2009'da günlüğü 100 lira), maaşa eklenen "canının bedeli" adlı örtük risk primi. "Motorculuk özgürlüktür ama özgürlükle enayilik arasında fark var, kendimize bakmamız lazım" diyen Kocadağ, 35 yaş üstü birçok kurye meslektaşının yıllarca kask ve mont giymeden çalıştığı için artık "nefes alamadığını" anlatıyor.
"Motorcu olarak girdim, tantuni ustası olarak çıktım"
Kocadağ, kötü işletmelerde kuryelere çöp attırma, garsonluk, hatta tam üç hafta tantuni ustalığı yaptırıldığı bir dönemi anlatıyor. Kaza durumunda işverenlerin sorumluluktan sıyrılmasının kolay olduğunu, sigortasız çalışanların hak arayışında şahit bulmakta zorlandığını belirtiyor. Paket teslim süresi standardının nasıl 30 dakikadan (Domino's) 45 dakikaya (Yemeksepeti) evrildiğini, "vale hizmeti" adı verilen paket taşıma ücretinin aslında kim tarafından karşılandığının bile kuryeler için belirsiz olduğunu itiraf ediyor.
Pandemide "kahraman" ilan edildiler ama...
Kocadağ, artık kurumsal bir firma olan İletmen bünyesinde çalıştığını, kask, koruma ve montunun karşılandığını, kaza durumunda arkasında duran bir şirketi olduğunu anlatıyor. Esnafın tavrının da değiştiğini, artık kuryeye "personel" muamelesi yapıldığını belirtiyor. Ama pandeminin getirdiği "kahramanlık" söylemini eleştiriyor: "Virüs eşittir kurye" algısıyla karşılaştıklarını, düzenli test yaptırdıkları ve maskeyle çalıştıkları halde riskli görüldüklerini, sitelerdeki güvenliklerin HES kodu talep ederken kendi güvenliklerinin kimse tarafından sorgulanmadığını anlatıyor: "Değerimizin anlaşılması için virüs mü olması gerekiyordu?"
Kocadağ'ın önerileri net: devletin dükkanlara girip sigorta ve ekipman denetimi yapması, mesleğe girişte bir standart getirilmesi ve motorcuların 65 yaşında emeklilik gibi gerçekçi olmayan bir sistemle değil, işin fiziksel ağırlığına uygun bir emeklilik yaşıyla değerlendirilmesi. Röportajı şu sözlerle bitiriyor: "Motorcunun motorcudan başka dostu yoktur, unutmayın."
