UCLA'dan KBB uzmanı Prof. Dr. Nina Shapiro, HPV (rahim ağzı kanseri) aşısı hakkındaki yanlış bilgilerin Facebook'ta nasıl viral hale geldiğini bilimsel bir araştırmayla ortaya koyuyor (çeviren: Hilmi Atıl Ünal).
Rahim ağzı, anal ve genital kanserleri önlemek için 9-16 yaş grubuna (45 yaşa kadar onaylı) tavsiye edilen HPV aşısına dair endişelerin, aşı-otizm bağlantısı iddialarının izinden gittiğini belirten Shapiro, ABD'de aşıya uygun gençlerin sadece %40'ından azının aşı olduğunu aktarıyor. Missouri Gazetecilik Fakültesi'nden Dr. Monique Luisi'nin iki bölümlük araştırması, 2006-2016 arası 6.500'den fazla HPV aşısı içerikli Facebook gönderisini inceledi: gönderilerin %47'sinden fazlası aşının "zararlarından" bahsederken, faydalarından söz edenler %20'nin altında kaldı; %45'i olumsuz bir ton taşıyordu. En yüksek etkileşimi alan gönderi aşı karşıtıydı ve 329.000 paylaşıma ulaştı.
Olumsuzluk neden daha hızlı yayılıyor?
Dr. Luisi'nin Ocak 2021'de yayımlanan takip araştırması, olumsuz ve risk odaklı gönderilerin zamanla arttığını ve olumlu gönderilere kıyasla çok daha fazla etkileşim aldığını gösterdi. Luisi'nin bulgusu net: "Olumsuz gönderiler olumsuz gönderilere yol açarken, olumlu gönderilerin olumlu ek gönderi yaratma olasılığı çok daha düşük." Luisi bunu oyun alanındaki çocuklara benzetiyor: abartılmış olumsuz söylentiler hızla yayılır, ama insanlar doğrudan yüzleştiğinde farklılıklar daha rasyonel çözülebiliyor.
Shapiro'nun sağlık inanç modeline dayanan ilk bulgusu şu: insanlar aşının faydasının zararından ağır bastığını düşünürse aşıyı kabul ediyor — ama sosyal medyanın "megafon etkisi" bu dengeyi olumsuz yönde bozuyor. Yazının pratik önerisi: herhangi bir sağlık bilgisini paylaşmadan önce kaynağını, kaynağın kaynağını, hatta kaynağın kaynağının kaynağını sorgulamak — "sosyal medya hızlı ve verimli, ancak her zaman doğru ve etkili olmayabilir."
