Korona günlerinde en çok duyduğumuz öğüt "ellerini yıka" olsa da, UCLA'dan Prof. Dr. Nina Shapiro, sadece yıkamanın değil doğru yıkamanın önemine dikkat çekiyor: su ve sabun, birçok el dezenfektanından bile daha etkili.
Sabun kullanarak el yıkamak yeni bir trend değil — sabunun MÖ 2800'de eski Babil'de kullanıldığına dair kanıtlar var. Sıradan sabun antibakteriyel değildir, ama zaten bizi tehdit eden şey bakteri değil virüstür. Sabun molekülleri bir ucu suyu seven, bir ucu sudan kaçan yapıdadır; suyla temas ettiğinde bu moleküller virüsü saran yağ ve proteinleri parçalayarak derideki hücrelere tutunmasını engeller.
En az %60 alkol içeren el dezenfektanları da benzer bir etki gösterip virüsün RNA'sını çökertir ve kendini kopyalamasını (replikasyonunu) durdurur. Ama Shapiro'ya göre su ve sabunun asıl üstünlüğü, ovalama hareketinin sağladığı mekanik temizlikte yatıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün yayımladığı el yıkama posterinde de vurgulanan kritik nokta süre: elleri en az 20 saniye boyunca sabunla ovmak gerekiyor.
Shapiro, kişisel koruyucu ekipmanların (maske, eldiven) sağlık çalışanı olmayanlar tarafından yanlış kullanımının riskli olduğunu belirtiyor. Cerrahların ameliyat öncesi sterilizasyon rutinini öğrenmesi uzun eğitim gerektirir; sıradan kullanıcılar için ise yanlış takılıp çıkarılan maske ve eldiven, gerçek bir korumadan çok yanlış bir güven duygusu yaratıp enfeksiyon riskini artırabilir. 2018'de Amerikan Mikrobiyoloji Derneği'nin yayımladığı bir çalışma da tuvaletteki el kurutma makinelerinin dışkı kaynaklı bakterileri havaya yaydığını gösteriyor — bu yüzden bu dönemde kağıt havlu tercih edilmesi öneriliyor.
